Noot van de redactie: dit verhaal is eerder vermeld bij Omrop Fryslân. Wij hebben toestemming van Jan Bosma om het ook hier te plaatsen.

‍

‍Doop door Wiegel‍

Het idee voor een Friese luchtballon ontstond meteen na de eerste editie van de Friese Ballonfeesten in Joure in 1986. De organiserende Vriendenclub de Vlecke, waar Bosma ook deel van uitmaakte, kreeg het ballonvirus te pakken. "We zeiden toen: we moeten er zelf ook een hebben."

‍

"We hebben toen zelf allemaal wat geld gelapt", vertelt Bosma. Op 10 juli 1987 was het zover, de doopvaart van de Fryslân-ballon, die de code PH-JOU kreeg.

‍

"Het was een hele happening", weet Bosma nog. Commissaris van de Koningin Hans Wiegel heeft de PH-JOU gedoopt.

Wiegel bedankte voor de eer om mee te gaan, maar onder anderen burgemeester Michel Marijnen van de gemeente Skarsterlân en Harke van der Meer van de Friese Pers BV stapten wel in het mandje bij piloot Ton Kurvers.

De eerste vaart ging van Joure naar Aldeboarn en bij toeschouwers viel de PH-JOU erg in de smaak. "Oh, wat is-ie mooi!", riep een van hen bij de stijging van de ballon, zo schreef de Leeuwarder Courant toen.

‍

‍

‍Zenuwachtig bruidspaar

In 1989 behaalde Bosma zijn brevet. Een vaart die hem altijd bijblijft, was een ochtendvaart op 1 juli 1990. Een bruidspaar ging mee in de ballon en ze hadden een strak programma, ze hadden daarna nog een feest.

"Het was de tijd dat er nog geen mobiele telefoons waren", vertelt Bosma. "De wind was richting Sneek en het was wat heiig."

‍

Met zijn ballon ging Bosma de hoogte in en raakte hij uit zicht. Daar stond alleen een hele andere windrichting, naar Drachten. De ballon landde uiteindelijk bij De Wilgen.

"Het bruidspaar werd al wat zenuwachtig, want het duurde maar en het duurde maar. De crew had natuurlijk ook nooit verwacht dat we daar terechtkwamen."

Uiteindelijk kwam het allemaal goed en was het bruidspaar op tijd op hun eigen feest.

‍

Marokkaanse koning

Memorabel was een tripje naar Marokko in 1990. De ballon was uitgenodigd om een ballonvaart te maken voor de 61e verjaardag van koning Hassan II. De trip liep echter uit op totale chaos.

Bosma zelf was niet mee naar Marokko. De ballon werd toen bevaren door Pier Haven uit Idskenhuizen. Hoewel: Haven moest bijzonder lang wachten tot de ballon eindelijk in Noord-Afrika aankwam en toen de PH-JOU er eenmaal was, bleek dat hij onder de olie zat.

Uiteindelijk kon de ballon toch één keer de lucht in. Maar de pech was nog niet voorbij. Toen de Friezen op de terugreis aankwamen op het vliegveld in Parijs, bleek dat hun aanhangwagen was gestolen.

‍

Op de Ballonfeesten

Wat dat betreft, waren de Friese Ballonfeesten een beter evenement voor de Fryslân-ballon.

De eerste jaren van het festival was aan de Ballonfeesten een wedstrijd verbonden. Bosma won in 1994 met de Fryslân-ballon de eerste prijs. En in 1997 werden piloot en ballon tweede.

Ook de zoon van Jan, Sipke Bosma, heeft met de PH-JOU ooit de eerste prijs gewonnen op de Ballonfeesten. Dat was in het laatste jaar dat er een wedstrijd gekoppeld was aan het evenement.

‍

‍

Ook in Australië populair

Bosma’s absolute hoogtepunt met de ballon was in 2005. De ballon nam toen deel aan een ballonfeest in het Australische Canberra.

Toen ze op een dag de Fryslân-ballon opblazen, stond Liny Bosma, de vrouw van Jan, aan de kroonlijn, het touw om de ballon in bedwang te houden. "Er kwam toen een man naar mij toe", vertelt Liny Bosma. "Hij had een witte pet op met de Friese vlag."

‍

De man was in 1952 uit Friesland naar Australië geëmigreerd. Toen de man iets van de Fryslân-ballon zag in de krant, wilde hij hem per se in het echt zien.

"De man was helemaal 'veraustralischt'. Maar ik zei: we proberen langzaam Fries te praten", zegt Liny Bosma.

"Al die jaren had hij nooit meer een woord Fries gesproken, maar het ging steeds beter. De tranen liepen die man over de wangen dat hij weer Fries kon spreken."

‍

‍

Viral op social media

In 2017 werd de PH-JOU een grote internethit. Bij de Friese Ballonfeesten was de ballon in de lucht. Op de grond werd de 'Er gaat niets boven Groningen-ballon' gereedgemaakt. Een toeschouwer maakte een foto dat de Fryslân-ballon nog net boven de Groninger ballon uitkwam.

"Dat is puur toeval geweest", lacht Jan Bosma. "Maar we hebben er veel reacties op gehad en we hebben er ook veel plezier van gehad."

‍

Emotionele waarde

Nu is de ballon uitgeschreven en mag hij niet meer varen. "Ballonvaren moet een veilige sport zijn", legt Bosma uit. "Als je je er niet meer vertrouwd in voelt, moet je ermee stoppen."

Wat er nu met de PH-JOU gaat gebeuren, weet Bosma nog niet. "Er zit een groot stuk emotionele waarde bij, dus ik moet nog even kijken."

‍

‍

40 jaar Friese Ballonfeesten

Dit verhaal hoort bij onze reeks over 40 jaar Friese Ballonfeesten.
Dit jaar is het evenement van 15 tot en met 19 juli. Wil jij meevaren? Klik dan hier.